Skolyoz, omurganın yalnızca yana doğru eğriliğinden ibaret olmayan, omurganın üç boyutlu yapısını etkileyebilen bir durumdur. Omurganın önden veya arkadan değerlendirilmesinde yana doğru eğrilik görülmesinin yanı sıra omurların kendi eksenleri etrafındaki dönme hareketleri ve omurganın doğal eğriliklerindeki değişiklikler de tabloya eşlik edebilir.
Skolyoz farklı yaşlarda ve farklı nedenlerle ortaya çıkabilir. Çocukluk ve ergenlik döneminde gelişen skolyozların önemli bir bölümü büyüme süreciyle birlikte değerlendirilirken, erişkin dönemde ortaya çıkan veya ilerleyen omurga eğriliklerinin değerlendirilmesinde yaş, mevcut sağlık durumu, ağrı, hareket kapasitesi ve günlük yaşam üzerindeki etkiler gibi farklı özellikler dikkate alınır.
Skolyozun değerlendirilmesinde kişinin öyküsü, fiziksel özellikleri ve gerekli durumlarda sağlık profesyonelleri tarafından istenen görüntüleme sonuçları birlikte ele alınır. Değerlendirme sonucunda kişinin ihtiyaçlarına uygun takip, egzersiz ve fizyoterapi yaklaşımları planlanabilir.
Skolyozda fizyoterapi yaklaşımı, kişinin yaşı, omurga özellikleri, fiziksel kapasitesi, ağrı ve günlük yaşam gereksinimleri gibi bireysel özellikleri dikkate alınarak planlanabilir.
Değerlendirme sırasında omurganın duruş ve hareket özellikleri, gövde dengesi, kasların çalışma biçimi, hareket kapasitesi ve kişinin günlük yaşamındaki ihtiyaçları ele alınabilir. Gerekli durumlarda sağlık profesyonelleri tarafından istenmiş görüntüleme sonuçları da değerlendirme sürecinde dikkate alınabilir.
Fizyoterapi programında kişinin durumuna uygun egzersizler, postüral farkındalık, gövde kontrolü, solunum çalışmaları ve günlük yaşam aktivitelerine yönelik hareket stratejileri ele alınabilir.
Skolyoza yönelik farklı fizyoterapi yaklaşımları bulunmaktadır. Uygulanacak yaklaşım, kişinin değerlendirme bulguları ve ihtiyaçları doğrultusunda belirlenir. Takip gerektiren durumlarda farklı sağlık profesyonelleriyle iş birliği içinde çalışılması da sürecin bir parçası olabilir
Skolyozla ilgili fizyoterapi uygulamalarında farklı egzersiz ve değerlendirme yaklaşımlarından yararlanılabilir. Bu yaklaşımlar arasında Schroth, SEAS, BSPTS ve Lyon Method gibi yöntemler bulunmaktadır.
Schroth yaklaşımı, skolyozda kişinin omurga ve gövde özelliklerine göre postüral farkındalık, üç boyutlu egzersizler, solunum ve gövde kontrolünü içeren egzersiz çalışmalarını ele alan yaklaşımlardan biridir.
SEAS (Scientific Exercise Approach to Scoliosis), skolyozlu bireylerde aktif öz-düzeltme ve günlük yaşam sırasında postüral kontrolün geliştirilmesine yönelik egzersiz yaklaşımıdır.
BSPTS (Barcelona Scoliosis Physical Therapy School), skolyoza yönelik üç boyutlu düzeltme ve egzersiz prensiplerini temel alan fizyoterapi yaklaşımıdır.
Lyon Method, skolyozun değerlendirilmesi ve egzersiz yaklaşımında kullanılan, özellikle postüral düzenleme ve üç boyutlu düzeltme prensiplerini içeren yaklaşımlardan biridir.
Bu yaklaşımların uygulanması kişinin yaşı, büyüme durumu, omurganın özellikleri, fiziksel kapasitesi ve değerlendirme bulguları dikkate alınarak ele alınır. Hangi yaklaşımın kullanılacağı kişinin ihtiyaçlarına göre belirlenebilir.
Duruş ve postür, kişinin baş, boyun, omuz, omurga ve pelvis gibi vücut bölümlerinin farklı pozisyonlarda ve hareket sırasında birbirleriyle olan ilişkisini ifade eder. Postür kişiden kişiye değişebileceği gibi yaş, fiziksel aktivite düzeyi, günlük yaşam alışkanlıkları ve hareket biçimleri gibi birçok faktörden etkilenebilir.
Uzun süre aynı pozisyonda kalma, hareketsizlik, tekrarlayan hareketler ve günlük yaşam alışkanlıkları bazı kişilerde hareket özellikleri ve kasların çalışma biçimi üzerinde değişikliklere eşlik edebilir. Ancak gözlenen her postüral farklılık tek başına bir hastalık veya sağlık problemi anlamına gelmez.
Fizyoterapi değerlendirmesinde kişinin duruş ve hareket özellikleri, eklem hareketliliği, kasların çalışma biçimi, hareket kapasitesi ve günlük yaşam gereksinimleri birlikte ele alınabilir. Değerlendirme bulgularına göre kişinin ihtiyaçlarına uygun hareket ve egzersiz yaklaşımları planlanabilir.
Fizyoterapist Birben Aydın Tunçay'ın skolyoz ve omurga sağlığı alanında aldığı mesleki eğitimler arasında ISST Schroth, SEAS, BSPTS ve Lyon Method eğitimleri bulunmaktadır.
Bu eğitimler, fizyoterapistin mesleki gelişimi kapsamında farklı skolyoz ve omurga egzersiz yaklaşımları hakkında bilgi ve uygulama becerilerinin geliştirilmesine yöneliktir.
ISST Schroth — Haziran 2022
SEAS — Ağustos 2021
BSPTS Base Course — 2024
Lyon Method — Şubat 2026, İstanbul
Mersin'de skolyoz için fizyoterapi değerlendirmesinde kişinin yalnızca omurga eğriliği değil; postür, gövde dengesi, hareket kontrolü, solunum, fiziksel kapasite ve günlük yaşam ihtiyaçları birlikte ele alınabilir.
Fizyoterapist Birben Aydın Tunçay'ın skolyoz ve omurga sağlığı alanındaki mesleki eğitimleri arasında SEAS, ISST Schroth, BSPTS Base Course ve Lyon Method bulunmaktadır.
Çocukluk ve ergenlik döneminde skolyoz
Erişkin skolyozu
Postür ve gövde asimetrileri
Omurga hareketliliği ve hareket kontrolüyle ilgili problemler
Skolyoza eşlik eden fiziksel kapasite ve günlük yaşam sorunları
Skolyoz için egzersiz programının planlanması
Mevcut egzersiz programının kişiye göre düzenlenmesi
Değerlendirme sonucunda kişinin ihtiyaçlarına uygun egzersiz ve fizyoterapi yaklaşımı belirlenir. Gerektiğinde ilgili sağlık profesyonelleriyle iş birliği içinde çalışılması da sürecin bir parçasıdır.
Skolyoz nedir?
Skolyoz, omurganın üç boyutlu yapısını etkileyebilen ve omurgada yana doğru eğrilikle birlikte omurların dönme hareketleri ve omurganın doğal eğriliklerindeki değişikliklerin eşlik edebildiği bir durumdur.
Skolyoz çocuklarda ve yetişkinlerde görülebilir mi?
Evet. Skolyoz çocukluk ve ergenlik döneminde ortaya çıkabileceği gibi erişkin dönemde de görülebilir. Görülme şekli ve değerlendirmede dikkate alınan özellikler yaşa ve kişinin durumuna göre değişebilir.
Skolyozda fizyoterapi neyi amaçlar?
Fizyoterapi yaklaşımında kişinin hareket kapasitesinin, gövde kontrolünün, postüral farkındalığının ve günlük yaşam gereksinimlerinin değerlendirilmesi; bu değerlendirmeye uygun egzersiz ve hareket yaklaşımlarının planlanması ele alınabilir.
Skolyozda hangi egzersiz yaklaşımları kullanılabilir?
Skolyozla ilgili fizyoterapi uygulamalarında farklı egzersiz ve değerlendirme yaklaşımlarından yararlanılabilir. Schroth, SEAS, BSPTS ve Lyon Method bunlar arasında yer alır. Hangi yaklaşımın kullanılacağı kişinin yaşı, fiziksel özellikleri ve değerlendirme bulguları doğrultusunda belirlenebilir.
Skolyozda egzersiz yapmak güvenli midir?
Skolyozlu bireylerde egzersiz planlaması kişinin mevcut durumu ve fiziksel kapasitesi dikkate alınarak yapılabilir. Egzersizin türü ve düzeyi kişiye göre belirlenmelidir. Özellikle ağrı, hareket kısıtlılığı veya başka sağlık sorunlarının eşlik ettiği durumlarda uygun değerlendirme önem taşır.
Skolyoz tamamen düzelir mi?
Skolyozun seyri kişiden kişiye farklılık gösterebilir. Yaş, büyüme durumu, eğriliğin özellikleri ve eşlik eden durumlar değerlendirmede önemlidir. Bu nedenle tek bir sonuç veya yaklaşım bütün bireyler için geçerli değildir.
Skolyoz için fizyoterapist değerlendirmesi neden önemlidir?
Skolyoz yalnızca omurgadaki eğriliğin görünümünden ibaret değildir. Duruş, hareket, gövde dengesi, kasların çalışma biçimi ve günlük yaşam gereksinimleri birlikte değerlendirilebilir. Bu değerlendirme, kişinin ihtiyaçlarına uygun fizyoterapi yaklaşımının belirlenmesine yardımcı olabilir.
Duruş bozukluğu nedir?
Duruş veya postür, vücudun farklı bölümlerinin oturma, ayakta durma ve hareket sırasında birbirleriyle olan ilişkisini ifade eder. Duruş özellikleri kişiden kişiye değişebilir ve yaş, fiziksel aktivite, günlük yaşam alışkanlıkları ve hareket biçimleri gibi birçok faktörden etkilenebilir. Her postüral farklılık tek başına bir hastalık veya sağlık problemi anlamına gelmez. Gerektiğinde kişinin duruş ve hareket özellikleri fizyoterapi değerlendirmesi kapsamında ele alınabilir.